Herfelingen·België·sinds 2010

Een wilde tuin die elk jaar rijker wordt.

Ons eigen proefterrein: wat we elders ontwerpen, groeit hier al sinds 2010.Doorlopen: stap 1 tot 4

De vijver in Herfelingen, omringd door wilde planten
De opdracht

Een tuin die verwildert, voedsel geeft en water vasthoudt, en waar we elk principe eerst zelf uitproberen.

Voor en na

Twee foto’s vanop dezelfde plek: in 2010 en in 2025. Kijk naar het dak van de kerk en het kruis: links een kaal grasveld en een oude schuur, rechts dezelfde schuur als glazen woning, verscholen achter het groen. De kerktoren zit vandaag achter de bomen.

Het terrein vóór de verwildering: een kaal grasveld voor een oude schuur, met de kerktoren en het kerkdak erachter
Voor · 2010
Hetzelfde zicht in 2025: de schuur is een glazen woning, omringd door bomen en oeverplanten; van de kerk zijn nog het dak en het kruis te zien
Na · 2025
Het terrein vóór de verwildering: gras, een speeltoren en een draadafsluiting
Voor · 2010
Hetzelfde terrein in 2025: een heldere vijver tussen bloeiende planten
Na · 2025
519
Wilde soorten
+75
Nieuwe soorten in 2026
2010
Verwildert sinds
8
Projecten

De principes in dit project

De nummers verwijzen naar de zeven principes van wilderlocus.

1

Water blijft op het terrein

Het water volgt de helling. Een smalle filterzone van 13 meter meandert en loopt over een helling uit in een ronde zwemzone van 9 bij 5 meter. In de zuidwesthoek ligt het rietveld, verstopt achter een beukenhaag. Een vlonder loopt erlangs naar het terras. Het rietveld zuivert het grijze afvalwater en de overloop van de septische put. Het regenwater van de daken gaat naar de opvang. De overloop van vijver en rietveld loopt naar een swale en een wadi, zo’n 20 meter verder in een open plek in het voedselbos. Van daar slingert de swale verder naar de parking, 40 cm lager. Tot daar moest het water nog nooit lopen.

2

Koel zonder airco

Hagen langs de grenzen breken de wind en geven schaduw. Daarbinnen: een mediterrane binnenkoer met kruidenwiel, een schaduwtuin, de vijver en een groendak naast de zonnepanelen. Tussen de schuur en het kippenhok vormen de verhoogde plantenbakken een venturiEen venturi is een vernauwing waar de lucht door moet. Op die plek gaat de wind sneller stromen en ontstaat een lichte onderdruk die lucht aanzuigt. Zo komt er ook op een windstille dag een koele luchtstroom door de doorgang..

3

Een levende bodem

De bodem ligt nooit bloot: bladeren blijven liggen en tuinafval gaat naar de compost. Het snoeiafval van de hagen wordt zoveel mogelijk onder de hagen zelf gecomposteerd, zodat de droogtestress onder de hagen verdwijnt.

4

Maximale biodiversiteit

Gebruik makend van de principes uit de permacultuur: gelaagde plantengildes, water, dood hout en gewoon eens niet maaien. Resultaat: 519 wilde soorten op één terrein, zonder grazers.

5

Eten van eigen grond

Een voedselbos (2015), een kruidenwiel (2026) en verhoogde kruiden- en groentenbakken.

6

Werk tot het minimum

In de wilde delen wordt zelden gemaaid en planten staan op hun volwassen maat. De tuin doet steeds meer zelf.

7

Getest en gevalideerd voor de toekomst

Getoetst in de praktijk: de veel te natte zomer van 2024, de recordwarme junimaand van 2023 en de hete, droge zomers van 2025 en 2026 werden glansrijk doorstaan. Elk nieuw project houdt ruimte vrij voor wat later komt.

Sinds 2010, acht projecten

Ga met de muis over een project voor de foto, de uitleg en de principes die erachter zitten.

2010

Start van de verwildering

Het vertrekpunt: een kaal grasveld met een speeltoren, achter oude schuren. Vanaf hier mocht de natuur terugkomen.

46
2014

Mediterrane binnenkoer

Een beschutte koer met stenen muren die de warmte van de dag vasthouden, met droogteminnende en mediterrane planten in volle grond en in potten. Een voorproef van het klimaat van morgen.

27
2015

Voedselbos

Een voedselbos bootst een natuurlijk bos na, in lagen: hoge bomen, lagere fruit- en notenbomen, struiken, kruiden, bodembedekkers, klimplanten en wortelgewassen. Na enkele jaren vraagt het weinig werk en geeft het elk jaar oogst.

3456
2020

Wilde Engelse landschapstuin met vijver

Een open grasveld rond een natuurlijke vijver van zo’n 22 meter lang, in een vrije vorm: een smalle filterzone die als een meander begint en met een helling overloopt in een ronde zwemzone. Een natuurlijke vijver blijft helder zonder chemische behandeling: waterplanten en een zuiveringszone doen het werk. Een zwemvijver is een vijver waarin u kunt zwemmen, met een aparte zwemzone en een beplante zuiveringszone die even groot of groter is.

124
2021

Rietveld met wadi

Een rietveld of plantenfilter is een bed van grind, lava of zand, beplant met riet of andere moerasplanten. Het zuivert afvalwater na de septische put: bacteriën rond de wortels breken de vervuiling af, en het gezuiverde water kan in de bodem of naar een wadi. Het rietveld ligt in de zuidwesthoek, tegen de zwemzone; een vlonder loopt erlangs naar het terras. Het gezuiverde water en de overloop van de vijver gaan via een swale naar de wadi, in een open plek in het voedselbos. Een wadi is een ondiepe, begroeide laagte die regenwater tijdelijk opvangt en langzaam in de bodem laat zakken. Bij een zware bui loopt het overschot naar een overloop. Het woord komt uit het Arabisch en betekent een rivierbedding die het grootste deel van het jaar droog staat.

1347
2022

Schaduwtuin

Een tuin voor de plekken waar weinig zon komt: varens, schaduwminnende vaste planten en bodembedekkers houden de grond koel en vochtig.

234
2026

Kruidenwiel in de binnenkoer

Een kruidenwiel is een ronde kruidentuin in vakken, zoals de spaken van een wiel. Elk kruid krijgt de plek met de zon, het vocht en de bodem die het nodig heeft: veel soorten op weinig ruimte, dicht bij de keuken.

45
2026

Terras over de vijver

Een houten terras dat de ronde zwemzone omarmt, ontworpen en aangelegd in 2026: zitten aan en boven het water, in de koelte, zonder de oever te verharden.

24

Een meerjarenproject, stap voor stap.

Een plan hoeft niet in één keer uitgevoerd te worden. In Herfelingen kwam er bijna elk jaar iets bij, in een volgorde waarin geen stap de vorige openbreekt.

  1. 2010

    De koterijen op de binnenkoer worden afgebroken. De verwildering begint.

  2. 2012–2014

    De keuken wordt uitgebreid. De koer wordt zo bijna een rechthoek, zoals bij de vierkantshoeves in de streek. In 2014 wordt het een mediterrane binnenkoer.

  3. 2015

    Het voedselbos wordt aangeplant. Tegen de muur van de buren komt een perk met betonnetten voor klimplanten, in een L tot tegen het kippenhok.

  4. 2020

    De wilde Engelse landschapstuin met de vijver.

  5. 2021

    Het rietveld zuivert het afvalwater; de overloop gaat naar de wadi.

  6. 2022

    De schaduwtuin voor de keuken.

  7. 2024

    Een linde met een gilde eronder, en een klein terras in recuperatiebaksteen in de westhoek: ochtendzon, middagschaduw.

  8. 2025

    Een wilde border voor dat terras, en groentebedden in volle grond.

  9. 2026

    Het kruidenwiel in de binnenkoer en het terras over de vijver.

519 soorten op één terrein · bekijk de cijfers

Project Herfelingen · België · sinds 2010 · 16 jaar

519

wilde soorten waargenomen, in 18 groepen

  • Planten202
  • Nachtvlinders48
  • Vliegen en muggen48
  • Bijen, wespen en mieren32
  • Kevers32
  • Paddenstoelen27
  • Wantsen en cicaden26
  • Vogels25
  • Spinnen en andere geleedpotigen25
  • Dagvlinders16
  • Overige: libellen, zoogdieren, mossen, weekdieren, amfibieën, …38

Een inventaris, geen voor- en nameting: het terrein verwildert sinds 2010, het tellen begon pas in augustus 2020. De lijst groeit nog elk jaar, met 75 nieuwe soorten in 2026. 332 soorten zijn al gevalideerd door de beheerders van Waarnemingen.be.

Bron Herfelingen: waarnemingen van de eigenaar met ObsIdentify, export Waarnemingen.be van 06-11-2026; soortniveau, zonder afgewezen waarnemingen, ontsnapte soorten en niet-gevalideerde vissen

Ter vergelijking · Vlaanderen
  • 6,9 %van de soorten op de Vlaamse Rode Lijsten is uit Vlaanderen verdwenen
  • 28,9 %van die soorten is bedreigd of kwetsbaar
  • +75nieuwe soorten in Herfelingen, alleen al in 2026

De Rode Lijsten beoordelen hoe het met elke wilde soort in heel Vlaanderen gaat. Ruim een op de drie is verdwenen of bedreigd. In Herfelingen groeit de lijst elk jaar.

Bron Vlaanderen: INBO, Rode Lijststatus per groep, 27-05-2025

Welke soorten zitten achter 6,9 % en 28,9 %?

Het INBO beoordeelt op de Rode Lijsten 4.010 wilde soorten uit 17 groepen: hogere planten, mossen, dagvlinders, nachtvlinders, houtbewonende kevers, libellen, lieveheersbeestjes, loopkevers, sprinkhanen en krekels, waterwantsen, wilde bijen, zweefvliegen, pissebedden, amfibieën en reptielen, zoetwatervissen, broedvogels en zoogdieren.

279 van die soorten zijn de voorbije eeuw uit Vlaanderen verdwenen: 6,9 %. Bij de dagvlinders is dat al ongeveer 27 %, bij de broedvogels ongeveer 4 %. Nog eens 28,9 % is ernstig bedreigd, bedreigd of kwetsbaar. Op de rand van verdwijnen staan onder meer het gentiaanblauwtje, de knoflookpad, de paling en de grauwe gors.

Rode-lijstsoorten gezien in Herfelingen

  • Huismussinds 2022, elk jaar · kwetsbaar (broedvogels, 2016)
  • Kramsvogel2026 · ernstig bedreigd als broedvogel (2016); in de winter een gewone gast
  • Kleine vos2022 · bijna in gevaar (dagvlinders)

Bronnen: INBO, Rode Lijststatus per groep, 27-05-2025; De IUCN Rode Lijst van de broedvogels in Vlaanderen (2016); Overzicht van de gevalideerde Rode Lijsten in Vlaanderen (INBO, 2014). Alleen goedgekeurde waarnemingen op waarnemingen.be (export 06-11-2026).

Blijvers

Bomen die oud en groot worden, op een plek waar ze hun volwassen maat halen. De eerste zomers krijgen ze water en hun wortels blijven bedekt. Zij zorgen voor de koolstofopslag op lange termijn.

Wijkers

Snelgroeiende soorten die de blijvers schaduw en beschutting geven. Na vier tot acht jaar hakselen we ze en blijven ze liggen als mulch: zo gaat een deel van de koolstof de bodem in. Een paar stammen blijven liggen als dood hout.

Waar plaats is, planten we dicht op elkaar volgens de Miyawaki-methode: op enkele jaren een dicht bosje.

Home